Đoàn kết, Kỷ luật, Bí mật, Quyết thắng: một ngày ở Lữ đoàn 189 và bốn chữ cho người điều hành

Ngày 8-8-2026, tôi theo đoàn đại biểu Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam TP. Hồ Chí Minh đến thăm và làm việc tại Lữ đoàn 189 Hải quân.

Bài viết này không nói về tàu ngầm. Có những thứ ở đó không thuộc về một trang web thương mại, và tôi để chúng ở lại nơi chúng thuộc về. Bài viết này nói về bốn chữ chạy suốt mép sân khấu hội trường, chữ vàng trên nền đỏ, mà bất kỳ ai bước vào cũng đọc thấy trước khi kịp ngồi xuống: Đoàn kết, Kỷ luật, Bí mật, Quyết thắng.

Tôi đã ngồi trong hàng trăm hội trường doanh nghiệp treo khẩu hiệu. Phần lớn là chữ trang trí. Bốn chữ này thì khác, vì đơn vị treo chúng phải trả giá thật khi vi phạm bất kỳ chữ nào. Đó là lý do tôi mang chúng về.

Đoàn kết: thứ không mua được bằng lương

Lữ đoàn Tàu ngầm 189 thành lập ngày 20-6-2011, đóng quân tại Cam Ranh, quản lý sáu tàu ngầm lớp Kilo 636 mang tên sáu địa danh, trong đó có tàu 183 mang tên TP. Hồ Chí Minh. Ngày 12-8-2025, đơn vị được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.¹

Trong môi trường ấy, đoàn kết không phải khẩu hiệu văn hóa doanh nghiệp. Nó là điều kiện vật lý để sống sót. Một con tàu lặn xuống, mọi người trên đó chia chung một khối không khí hữu hạn; không ai có thể thành công riêng và không ai có thể thất bại riêng.

Doanh nghiệp không có ràng buộc tự nhiên đó, nên phải tạo ra nó bằng thiết kế. Điều tôi rút ra là đoàn kết trong tổ chức không đến từ hoạt động gắn kết hay bữa tiệc cuối năm. Nó đến từ cấu trúc lợi ích: khi hệ thống thưởng phạt cho phép một bộ phận thắng trong lúc bộ phận khác thua, mọi lời kêu gọi đồng lòng đều vô nghĩa. Kiểm tra bằng một câu hỏi đơn giản: trong công ty của anh, có ai đang được thưởng vì một kết quả khiến người khác chịu thiệt không? Nếu có, vấn đề nằm ở bảng lương chứ không nằm ở tinh thần nhân viên.

Kỷ luật: cái giá của sự chính xác

Điều gây ấn tượng nhất với tôi trong buổi làm việc không phải khí tài. Đó là cách những người lính trả lời câu hỏi. Ngắn, đủ, không thêm chữ nào, không phỏng đoán. Khi không nắm chắc, họ nói không nắm chắc.

Đó là kỷ luật thông tin, và nó hiếm đến mức đáng báo động trong đời sống doanh nghiệp. Chúng ta quen với những báo cáo được viết để làm hài lòng người đọc, những con số ước lượng dần trở thành con số chính thức sau vài lần được nhắc lại, những cuộc họp mà không ai dám nói câu "tôi chưa biết".

Trong ngành dược, khoảng cách giữa "gần đúng" và "đúng" là khoảng cách giữa an toàn và tai nạn. Một số lô sai, một hạn dùng nhập nhầm, một dòng dữ liệu tồn kho không khớp thực tế đều có thể đi thẳng đến người bệnh cuối cùng. Nên khi tôi nói với đội ngũ của mình rằng số liệu phải có nguồn và có mốc thời gian, đó không phải là sự khó tính. Đó là chuyển kỷ luật quân sự vào một môi trường dân sự có rủi ro tương đương.

Bí mật: giữ được thông tin là một năng lực

Chữ thứ ba là chữ khiến tôi suy nghĩ lâu nhất, vì trong ngôn ngữ doanh nghiệp hiện đại, "bí mật" nghe gần như một khuyết điểm. Chúng ta tôn vinh sự cởi mở, chia sẻ, minh bạch.

Nhưng minh bạch và bảo mật không đối lập. Minh bạch là công khai đúng thứ cần công khai với đúng người có quyền biết. Bảo mật là không để lọt phần còn lại. Hai việc ấy cùng thuộc về một năng lực duy nhất: biết dữ liệu nào đang ở đâu, ai chạm được vào nó, và vì sao.

Đây là chỗ tôi thấy phần lớn doanh nghiệp Việt Nam đang yếu, không phải vì thiếu công nghệ mà vì chưa từng phân loại. Một công ty vận hành hạ tầng dữ liệu ngành dược nắm trong tay lịch sử mua thuốc, cơ cấu doanh thu của hàng nghìn nhà thuốc, dữ liệu liên quan đến sức khỏe của người dùng cuối. Không phân loại thì mọi thứ được đối xử như nhau, và trên thực tế điều đó có nghĩa là mọi thứ đều không được bảo vệ.

Bốn câu hỏi tôi mang về từ chuyến đi, và nếu doanh nghiệp nào chưa trả lời được thì nên trả lời trước khi bàn tiếp về chuyển đổi số: dữ liệu nào nếu rò rỉ sẽ gây thiệt hại không khắc phục được; ai đang có quyền truy cập vào nhóm dữ liệu đó và quyền ấy do ai cấp; có nhật ký truy cập không; và khi một nhân sự rời công ty thì quyền của họ bị thu hồi trong bao lâu.

Quyết thắng: hệ quả, không phải lời hô

Điều đáng chú ý là trật tự của bốn chữ. Quyết thắng đứng cuối.

Trong hầu hết tuyên ngôn doanh nghiệp, mục tiêu đứng đầu: dẫn đầu thị trường, số một khu vực, tăng trưởng ba con số. Rồi các giá trị được viết thêm phía sau như phần trang trí. Bốn chữ ở hội trường Lữ đoàn 189 sắp xếp theo chiều ngược lại, và tôi cho rằng chiều ngược lại mới đúng: thắng lợi là hệ quả của đoàn kết, kỷ luật và giữ được bí mật, chứ không phải một trạng thái đạt được bằng cách hô to hơn.

Đặt vào ngôn ngữ quản trị: kết quả là biến phụ thuộc. Người điều hành không điều khiển được biến phụ thuộc, chỉ điều khiển được các biến đầu vào. Doanh nghiệp nào dồn toàn bộ năng lượng vào việc thúc chỉ tiêu mà không sửa ba lớp nền bên dưới thì đang cố xoay kim đồng hồ thay vì lên dây cót.

Hàng ghế đầu

Phần khiến tôi nhớ lâu nhất trong buổi giao lưu lại không nằm ở bốn chữ trên sân khấu. Nó nằm ở hàng ghế đầu, nơi ngồi các em nhỏ, con của cán bộ chiến sĩ trong đơn vị.

Đoàn đã trao quà cho các cháu và cho cán bộ, chiến sĩ đơn vị. Trước đó, trong tháng 6-2026, TP. Hồ Chí Minh cũng đã trao tặng Lữ đoàn một số công trình phục vụ sinh hoạt và huấn luyện nhân dịp kỷ niệm 15 năm thành lập đơn vị.²

Một sĩ quan tàu ngầm đi biển dài ngày. Trong thời gian đó, gia đình anh ta ở lại với những việc rất đời thường: con ốm, học phí, sửa mái nhà. Không ai lặn xuống được với một cái đầu yên tĩnh nếu phía sau còn ngổn ngang.

Tôi nghĩ đây là chỗ mà doanh nghiệp có vai trò rõ ràng nhất và cũng khiêm tốn nhất. Chúng ta không góp được gì vào năng lực tác chiến. Nhưng phần hậu phương thì góp được, và phần đó không hề nhỏ. Một suất học bổng cho con một người lính không phải là hoạt động tri ân theo mùa. Đó là một mắt xích rất thật trong chuỗi khiến người lính yên tâm làm nhiệm vụ.

Bốn chữ, đặt lại trên bàn làm việc

Rời đơn vị, tôi mang về bốn câu hỏi thay cho bốn chữ, và tôi để chúng ở đây cho những người điều hành đọc bài này.

Đoàn kết: cấu trúc lợi ích trong công ty của anh có đang cho phép ai đó thắng bằng phần thua của người khác? Kỷ luật: điều gì xảy ra khi một nhân sự báo cáo số liệu sai và bị phát hiện, và điều gì xảy ra khi người ấy nói "tôi chưa biết"? Bí mật: nếu dữ liệu nhạy cảm nhất của công ty rò rỉ sáng mai, anh có biết nó đã đi ra bằng đường nào không? Quyết thắng: chỉ tiêu năm nay của anh là hệ quả của ba lớp nền trên, hay chỉ là một con số được đặt ra rồi tìm cách đạt?

Không doanh nghiệp nào mua được bốn chữ ấy. Nhưng đọc chúng đúng thứ tự thì miễn phí, và tôi cho rằng đó là món quà lớn nhất tôi nhận được trong chuyến đi này.