Nội dung bài viết

Minh họa: một phân số lớn, tử số là khoản vay dự án, mẫu số là vốn tự có của ngân hàng đang được nới rộng; bên cạnh là mốc 01/01/2027 và tỷ lệ 12%
Mọi giới hạn cấp tín dụng trong Luật Các tổ chức tín dụng đều lấy vốn tự có của ngân hàng làm mẫu số. Nghị định 316/2026/NĐ-CP là văn bản nới cái mẫu số ấy. Đồ họa: thanhtaichinh.vn.

Chủ đầu tư đang đàm phán khoản vay dự án giải ngân kéo qua năm 2027 nên hỏi ngân hàng hai câu ngay trong tháng 10: kế hoạch vốn tự có năm 2027 và phương án phân phối lợi nhuận năm 2026. Hai câu đó nghe như việc nội bộ của ngân hàng, nhưng câu trả lời quyết định hạn mức tối đa mà ngân hàng ấy được phép cho riêng một khách hàng vay, và từ ngày 01/01/2027 hạn mức đó sẽ tụt thêm một nấc theo luật.

Nghị định 316/2026/NĐ-CP được đưa tin như một văn bản về chế độ tài chính của bốn ngân hàng thương mại nhà nước. Đọc từ ghế người đi vay dự án, nó là một chỉ báo sớm về sức chứa khoản vay lớn của hệ thống trong năm 2027, và vì vậy đáng đọc kỹ hơn những bản tin về tỷ lệ trích quỹ.

Nghị định nói gì và nói với ai

Văn bản

Nghị định số 316/2026/NĐ-CP, Chính phủ ban hành ngày 11/8/2026, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng ký, hiệu lực từ ngày 01/10/2026. Sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 135/2025/NĐ-CP ngày 12/6/2025 về chế độ tài chính đối với tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài và giám sát tài chính, đánh giá hiệu quả đầu tư vốn nhà nước tại tổ chức tín dụng.1

Đối tượng chịu tác động trực tiếp là hai nhóm: tổ chức tín dụng do Nhà nước nắm 100% vốn điều lệ, trên thực tế là Agribank, và tổ chức tín dụng do Nhà nước nắm trên 50% đến dưới 100% vốn điều lệ, tức Vietcombank, BIDV và VietinBank. Nội dung cốt lõi nằm ở phần phân phối lợi nhuận còn lại sau thuế, và bảng dưới đây đặt mức cũ cạnh mức mới.

Nội dungNghị định 135/2025/NĐ-CPSau Nghị định 316/2026/NĐ-CP
Trích quỹ đầu tư phát triểnTối đa 20% lợi nhuận còn lạiTối đa 40%; tổng mức trích vào quỹ dự trữ bổ sung vốn điều lệ và quỹ đầu tư phát triển không quá 50%; số dư quỹ đầu tư phát triển không vượt vốn điều lệ2
Quỹ khen thưởng, quỹ phúc lợiTheo quy định chungKhống chế theo xếp loại: loại A tối đa ba tháng lương thực hiện, loại B hai tháng, loại C một tháng, không xếp loại thì không trích; thiếu nguồn thì được giảm phần đã trích vào quỹ đầu tư phát triển để bù, không quá số đã trích trong năm3
Chia cổ tức bằng cổ phiếu (nhóm Nhà nước chi phối)Chưa có đường riêngNgân hàng Nhà nước lấy ý kiến thống nhất với Bộ Tài chính trước khi trình Thủ tướng quyết định tỷ lệ; điều kiện xếp loại hai năm liền kề từ loại B trở lên và tỷ lệ nợ xấu dưới 3%4

Nói ngắn, Nhà nước với tư cách chủ sở hữu chấp nhận giữ lại nhiều lợi nhuận hơn trong ngân hàng thay vì thu về ngân sách, và đổi lại siết phần phân phối cho người lao động theo thành tích. Đó là một quyết định về cấu trúc vốn của bốn tổ chức đang nắm phần lớn dư nợ hạ tầng và dự án lớn của nền kinh tế.

Vì sao người đi vay phải quan tâm đến quỹ của ngân hàng

Mọi giới hạn cấp tín dụng trong Luật Các tổ chức tín dụng đều lấy vốn tự có của ngân hàng làm mẫu số. Khoản 1 Điều 136 Luật số 32/2024/QH15 quy định một lộ trình giảm dần kéo dài năm năm, và đến ngày viết bài này, lộ trình đó chưa bị văn bản nào điều chỉnh.5

Từ ngàyMột khách hàngMột khách hàng và người có liên quan
01/7/202414% vốn tự có23% vốn tự có
01/01/202613%21%
01/01/202712%19%
01/01/202811%17%
01/01/202910%15%
Biểu đồ bậc thang lộ trình giảm giới hạn cấp tín dụng theo Điều 136 Luật Các tổ chức tín dụng: một khách hàng 14, 13, 12, 11, 10% và một khách hàng cùng người có liên quan 23, 21, 19, 17, 15% vốn tự có theo các mốc 01/7/2024, 01/01/2026, 01/01/2027, 01/01/2028, 01/01/2029
Lộ trình giảm giới hạn cấp tín dụng theo khoản 1 Điều 136 Luật Các tổ chức tín dụng số 32/2024/QH15. Mốc 01/01/2027 là nấc kế tiếp. Đồ họa: thanhtaichinh.vn.

Quỹ đầu tư phát triển và quỹ dự trữ bổ sung vốn điều lệ là hai cấu phần của vốn tự có. Vì vậy một nghị định về tỷ lệ trích quỹ thực chất là một nghị định về sức chứa khoản vay lớn. Phép tính đơn giản để thấy độ lớn:

  • Mỗi 10.000 tỷ đồng vốn tự có tăng thêm mở rộng hạn mức cho một khách hàng thêm 1.200 tỷ đồng theo trần 12% của năm 2027, và thêm 1.900 tỷ đồng cho một nhóm khách hàng liên quan theo trần 19%.
  • Ở chiều ngược lại, riêng việc trần hạ từ 13% xuống 12% vào ngày 01/01/2027 đã cắt khoảng 7,7% hạn mức của khách hàng đang vay sát trần, trừ khi vốn tự có của ngân hàng tăng tương ứng khoảng 8,3% trong năm.

Bài toán của ngân hàng nhà nước năm 2027 vì thế là tăng vốn tự có nhanh hơn tốc độ trần hạ. Nghị định 316 cho họ một đường, và đường ấy chạy qua chính lợi nhuận mà họ đang làm ra.

Lợi nhuận ấy không nhỏ

Nửa đầu năm 2026, bốn ngân hàng lãi trước thuế gần 93.000 tỷ đồng, trên nền dư nợ cho vay từ hơn 1,7 triệu tỷ đồng đến hơn 2,5 triệu tỷ đồng mỗi ngân hàng.6

Ngân hàngLợi nhuận trước thuế 6 tháng đầu năm 2026
Vietcombank29.222 tỷ đồng
VietinBank25.868 tỷ đồng
BIDV18.905 tỷ đồng
Agribank18.821 tỷ đồng
Cộng92.816 tỷ đồng

Nếu mức trích quỹ đầu tư phát triển được dùng gần trần 40% thay vì 20%, phần lợi nhuận sau thuế ở lại trong vốn tự có của bốn ngân hàng mỗi năm có thể tăng thêm hàng chục nghìn tỷ đồng. Con số cụ thể phụ thuộc vào thuế, trích lập dự phòng và quyết định của chủ sở hữu, nhưng hướng là rõ: dung lượng cho khoản vay lớn năm 2027 sẽ rộng hơn kịch bản không sửa nghị định.

Hai gọng nới cùng một chỗ nghẽn

Người đọc bài về dự thảo thông tư cấp tín dụng vượt giới hạn cho dự án lớn của Thủ đô đăng trên trang này ngày 21/9 sẽ nhận ra hai văn bản đang nới cùng một chỗ nghẽn từ hai phía. Dự thảo thông tư nới tử số bằng cách cho phép dư nợ với một dự án vượt tỷ lệ luật định trong trường hợp đặc biệt; Nghị định 316 nới mẫu số bằng cách để ngân hàng giữ lại nhiều vốn hơn.

Gọng thứ hai bền hơn gọng thứ nhất, vì cơ chế vượt giới hạn theo khoản 7 Điều 136 vẫn phải đi qua quyết định của Thủ tướng cho từng trường hợp và bị khống chế tổng mức, trong khi vốn tự có tăng lên thì mọi khách hàng của ngân hàng đều hưởng.7

Nhịp tăng vốn thực tế trong năm 2026

Nhịp tăng vốn thực tế trong năm nay cho thấy các ngân hàng đang đi cả hai đường.

  • BIDV hoàn tất phát hành gần 498,2 triệu cổ phiếu thưởng ngày 18/8/2026 từ quỹ dự trữ bổ sung vốn điều lệ, nâng vốn điều lệ từ 72.801 tỷ đồng lên 77.782 tỷ đồng.8
  • Agribank được Thủ tướng phê duyệt chủ trương bổ sung 29.690 tỷ đồng vốn điều lệ cho giai đoạn 2025 đến 2027 từ ngân sách trung ương theo Quyết định số 1206/QĐ-TTg ngày 06/7/2026, đưa vốn điều lệ từ 51.638 tỷ đồng lên 81.328 tỷ đồng khi hoàn tất.9

Phần ngân sách cấp cho Agribank được tính tương ứng số lợi nhuận còn lại đã nộp, nghĩa là ngay cả đường cấp vốn từ ngân sách cũng là lợi nhuận giữ lại đi một vòng qua Kho bạc rồi quay về. Nghị định 316 rút ngắn vòng đó.

Ba việc chủ đầu tư nên làm trong quý IV

Việc làm ngay
  1. Đọc lại mọi hạn mức đang đàm phán bằng con số của năm 2027. Khoản vay dự án ký trong quý IV năm nay nhưng giải ngân chủ yếu trong năm sau phải được tính với trần 12% và 19%, không phải 13% và 21%. Chủ đầu tư có nhiều công ty dự án cùng một người có liên quan cần tự cộng dư nợ của cả nhóm tại từng ngân hàng trước khi ngân hàng cộng, vì phần vượt sẽ bị từ chối hoặc cắt giải ngân vào thời điểm bất lợi nhất.
  2. Hỏi thẳng chi nhánh và hội sở về kế hoạch vốn tự có năm 2027 và cách ngân hàng dự định dùng dư địa mới của Nghị định 316. Câu trả lời cho biết ngân hàng ấy có còn chỗ cho khoản vay nghìn tỷ của mình vào quý II năm sau hay không. Ngân hàng chỉ trích quỹ ở mức thấp và chia cổ tức tiền mặt cao là ngân hàng sẽ chật chỗ sớm; ngân hàng trích gần trần và chia cổ tức bằng cổ phiếu là nơi nên đặt khoản vay dài hạn.
  3. Cấu trúc đồng tài trợ ngay từ hồ sơ đầu, thay vì vay một ngân hàng đến sát trần rồi mới đi tìm ngân hàng thứ hai. Đồng tài trợ chia dư nợ trên nhiều mẫu số, không phụ thuộc vào việc một ngân hàng có kịp tăng vốn hay không, và tránh được con đường xin vượt giới hạn vốn chậm, hiếm và chỉ dành cho nhiệm vụ kinh tế xã hội đặc biệt.

Phản biện và giới hạn của lập luận

Lập luận trên có ba điểm cần người đọc tự cân.

  • 40% là mức trần, không phải mức bắt buộc. Quyết định trích bao nhiêu vẫn nằm ở chủ sở hữu, và ngân sách năm 2027 có thể cần cổ tức tiền mặt từ các ngân hàng này hơn là để lợi nhuận ở lại.
  • Vốn tự có không chỉ gồm vốn điều lệ và các quỹ. Trái phiếu tăng vốn cấp 2 và lợi nhuận chưa phân phối cũng góp phần, nên hạn mức thực tế của từng ngân hàng phải lấy từ số vốn tự có mà ngân hàng công bố, không suy từ vốn điều lệ.
  • Phép tính 1.200 tỷ đồng trên mỗi 10.000 tỷ đồng vốn tự có là số học của trần, không phải cam kết cho vay. Ngân hàng còn bị ràng bởi hệ số an toàn vốn, chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng và khẩu vị rủi ro với từng ngành.

Điều mà Nghị định 316 thay đổi chắc chắn là chiều hướng: trần của năm 2027 sẽ rộng hơn so với kịch bản không sửa, và người đi vay biết trước điều đó có lợi thế khi đặt vấn đề hạn mức trước lúc ngân hàng khóa kế hoạch tín dụng vào tháng 11 và 12.

Khoản vay dự án của anh/chị đã được tính bằng trần 12% của năm 2027 chưa?

Đặt lịch tư vấn 30 phút qua Zoom để rà hạn mức theo nhóm người có liên quan tại từng ngân hàng, dựng cấu trúc đồng tài trợ ngay từ hồ sơ đầu và chọn ngân hàng còn chỗ cho khoản vay dài hạn trước khi kế hoạch tín dụng 2027 được khóa.

Xem dịch vụ & đặt lịch

Chú thích

  1. Nghị định số 316/2026/NĐ-CP ngày 11/8/2026 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 135/2025/NĐ-CP ngày 12/6/2025 về chế độ tài chính đối với tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài và giám sát tài chính, đánh giá hiệu quả đầu tư vốn nhà nước tại tổ chức tín dụng do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ và tổ chức tín dụng có vốn nhà nước; Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng ký thay Thủ tướng. Khoản 1 Điều 3: "Nghị định này có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 10 năm 2026." Bộ Tài chính đã ban hành Văn bản hợp nhất số 34/2026/VBHN-NĐ-BTC (ký xác thực ngày 21/9/2026) hợp nhất Nghị định 135/2025/NĐ-CP với nội dung sửa đổi này. Nguồn đối chiếu: Thời báo Ngân hàng, "Sửa đổi, bổ sung quy định về chế độ tài chính đối với các tổ chức tín dụng", Tạp chí Thị trường Tài chính Tiền tệ, đăng ngày 13/8/2026: thitruongtaichinhtiente.vn; VOV, "Tổ chức tín dụng được trích tối đa 40% vào quỹ đầu tư phát triển", tháng 8/2026: vov.vn; toàn văn tại hethongphapluat.com, tra ngày 12/10/2026. Văn bản đang có hiệu lực tại thời điểm viết. ↩
  2. Điểm b khoản 4 Điều 22 Nghị định số 135/2025/NĐ-CP, đã được sửa đổi, bổ sung theo Nghị định số 316/2026/NĐ-CP; quy định tương tự cho nhóm Nhà nước nắm trên 50% đến dưới 100% vốn điều lệ tại điểm b khoản 4 Điều 23. Điểm b khoản 4 Điều 22: "Trích không quá 40% vào quỹ đầu tư phát triển", bảo đảm tổng mức trích vào quỹ dự trữ bổ sung vốn điều lệ và quỹ đầu tư phát triển không quá 50% theo Điều 25 Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp số 68/2025/QH15 (hiệu lực từ ngày 01/8/2025); mức tối đa của quỹ đầu tư phát triển không vượt quá vốn điều lệ. Mức cũ trước sửa đổi là 20%. Nguồn: các bản tin đã dẫn tại chú thích 1; LuatVietnam, "Từ 01/10/2026, tổ chức tín dụng Nhà nước được trích tối đa 40% vào quỹ đầu tư phát triển", tra ngày 12/10/2026. ↩
  3. Điểm c khoản 4 và khoản 5 Điều 22 Nghị định số 135/2025/NĐ-CP, đã được sửa đổi, bổ sung theo Nghị định số 316/2026/NĐ-CP, về quỹ khen thưởng, quỹ phúc lợi theo kết quả xếp loại A, B, C và cơ chế giảm trích quỹ đầu tư phát triển để bù khi thiếu nguồn; nguyên văn: "Tổ chức tín dụng không thực hiện xếp loại thì không được trích lập hai quỹ khen thưởng, phúc lợi" và mức giảm "tối đa không quá mức trích vào quỹ đầu tư phát triển trong năm tài chính". Quy định tương tự áp cho nhóm Nhà nước nắm trên 50% đến dưới 100% vốn điều lệ tại điểm c khoản 4 Điều 23. Nguồn: đã dẫn tại chú thích 1. ↩
  4. Khoản 7 Điều 23 Nghị định số 135/2025/NĐ-CP, đã được sửa đổi, bổ sung theo Nghị định số 316/2026/NĐ-CP, về chia cổ tức bằng cổ phiếu tại tổ chức tín dụng có vốn nhà nước chi phối: Ngân hàng Nhà nước "lấy ý kiến thống nhất với Bộ Tài chính" trước khi trình Thủ tướng Chính phủ quyết định tỷ lệ; điều kiện hoạt động có hiệu quả, xếp loại hai năm liền kề trước năm xác định chia cổ tức từ loại B trở lên theo công bố của Ngân hàng Nhà nước và "có tỷ lệ nợ xấu dưới 3%". Nguồn: đã dẫn tại chú thích 1. ↩
  5. Khoản 1 Điều 136 Luật Các tổ chức tín dụng số 32/2024/QH15 ngày 18/01/2024, hiệu lực từ ngày 01/7/2024, quy định lộ trình giảm dần giới hạn cấp tín dụng đối với ngân hàng thương mại, ngân hàng hợp tác xã, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, quỹ tín dụng nhân dân, tổ chức tài chính vi mô: một khách hàng 14%, 13%, 12%, 11%, 10% vốn tự có và một khách hàng cùng người có liên quan 23%, 21%, 19%, 17%, 15% vốn tự có theo từng mốc 01/7/2024, 01/01/2026, 01/01/2027, 01/01/2028, 01/01/2029; tổ chức tín dụng phi ngân hàng giữ 15% và 25%. Luật đã được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Luật số 43/2024/QH15, Luật số 96/2025/QH15 (hiệu lực 15/10/2025), Luật Phục hồi, phá sản số 142/2025/QH15 và Luật số 23/2026/QH16; đối chiếu Văn bản hợp nhất số 100/VBHN-VPQH ngày 22/4/2026 của Văn phòng Quốc hội và tra cứu đến ngày 12/10/2026, lộ trình tại khoản 1 Điều 136 chưa thuộc phạm vi sửa đổi. Nguồn đối chiếu: Tạp chí Luật sư Việt Nam, "Lộ trình giảm dần giới hạn cấp tín dụng": lsvn.vn; Văn bản hợp nhất 100/VBHN-VPQH: luatvietnam.vn. ↩
  6. Lợi nhuận trước thuế sáu tháng đầu năm 2026 theo báo cáo tài chính bán niên của bốn ngân hàng, tổng hợp tại Người Quan Sát, "Nhóm Big 4 lãi gần 93.000 tỷ đồng: Vietcombank dẫn đầu, BIDV và Agribank bám nhau sát nút", đăng ngày 01/8/2026: nguoiquansat.vn: Vietcombank 29.222 tỷ đồng, VietinBank 25.868 tỷ đồng, BIDV 18.905 tỷ đồng, Agribank 18.821 tỷ đồng, cộng 92.816 tỷ đồng. Dư nợ cho vay tại ngày 30/6/2026 cùng nguồn: Vietcombank hơn 1,7 triệu tỷ đồng, Agribank lần đầu vượt 2 triệu tỷ đồng, BIDV hơn 2,5 triệu tỷ đồng; bản tin không nêu dư nợ VietinBank. ↩
  7. Khoản 7 Điều 136 Luật Các tổ chức tín dụng số 32/2024/QH15 cho phép Thủ tướng Chính phủ quyết định mức cấp tín dụng tối đa vượt các giới hạn tại khoản 1 trong trường hợp đặc biệt để thực hiện nhiệm vụ kinh tế xã hội mà khả năng hợp vốn của các tổ chức tín dụng chưa đáp ứng được, theo từng trường hợp cụ thể và trong tổng mức bị khống chế theo vốn tự có. Bài "Trần tín dụng nới gần ba lần cho siêu dự án Thủ đô" đăng tại thanhtaichinh.vn ngày 21/9/2026 phân tích cơ chế này. ↩
  8. Mekong ASEAN, "Phát hành gần 500 triệu cổ phiếu, BIDV nâng vốn lên hơn 77.782 tỷ đồng", đăng ngày 25/8/2026: mekongasean.vn: BIDV phát hành 498,16 triệu cổ phiếu thưởng theo tỷ lệ 100:6,8433 cho 67.641 cổ đông, kết thúc đợt phát hành ngày 18/8/2026, nguồn từ quỹ dự trữ bổ sung vốn điều lệ theo báo cáo tài chính kiểm toán năm 2025, vốn điều lệ tăng từ hơn 72.800 tỷ đồng lên hơn 77.782 tỷ đồng; đối chiếu Tài chính Plus, "Loạt ngân hàng triển khai tăng vốn trong nửa cuối năm 2026", ngày 02/9/2026 (vốn điều lệ trước phát hành 72.801 tỷ đồng). ↩
  9. Quyết định số 1206/QĐ-TTg ngày 06/7/2026 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt chủ trương đầu tư bổ sung vốn điều lệ cho Agribank giai đoạn 2025 đến 2027 với tổng mức 29.690 tỷ đồng từ ngân sách trung ương, tương ứng số lợi nhuận còn lại thực nộp ngân sách nhà nước; phần năm 2026 là 9.525 tỷ đồng gắn với Nghị quyết số 246/QH15 của Quốc hội, phần năm 2027 là 20.165 tỷ đồng; vốn điều lệ từ 51.638 tỷ đồng lên 81.328 tỷ đồng khi hoàn tất. Nguồn: VnBusiness, "Agribank tăng vốn gần 30.000 tỷ đồng, củng cố vai trò ngân hàng chủ lực", đăng ngày 09/7/2026: vnbusiness.vn. Tôi chưa đối chiếu được toàn văn Quyết định trên Cổng Thông tin điện tử Chính phủ. ↩