Dự thảo nâng trần tín dụng gần ba lần cho dự án lớn Thủ đô: cửa hé, nhưng hé cho ai

Ngày 04/9/2026, Ngân hàng Nhà nước công bố lấy ý kiến dự thảo Thông tư quy định điều kiện, hồ sơ, thủ tục đề nghị chấp thuận mức cấp tín dụng tối đa vượt giới hạn của ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài đối với các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô, triển khai khoản 2 Điều 8 Nghị quyết số 258/2025/QH15.

Hai con số đáng chú ý nằm ở điểm b khoản 2 Điều 3 của dự thảo: mức đề nghị tối đa 38% vốn tự có với một khách hàng, và 52% vốn tự có với một khách hàng cùng người có liên quan của khách hàng đó.¹

Gấp gần ba lần trần hiện hành

Muốn thấy hết trọng lượng của hai con số đó thì phải đặt chúng cạnh trần đang áp. Theo lộ trình tại khoản 1 Điều 136 Luật Các tổ chức tín dụng, từ ngày 01/01/2026 đến trước ngày 01/01/2027, tổng dư nợ cấp tín dụng của ngân hàng thương mại đối với một khách hàng không được vượt 13% vốn tự có, và 21% nếu tính cả người có liên quan. Trần còn giảm dần mỗi năm, về 12% và 19% năm 2027, 11% và 17% năm 2028, rồi 10% và 15% kể từ ngày 01/01/2029.²

Giai đoạn	Một khách hàng	Một khách hàng và người có liên quan
Năm 2026	13%	21%
Năm 2027	12%	19%
Năm 2028	11%	17%
Từ năm 2029	10%	15%
Dự thảo, dự án lớn Thủ đô (mức đề nghị tối đa)	38%	52%

Tỷ lệ trên vốn tự có của ngân hàng. Nguồn: khoản 1 Điều 136 Luật Các tổ chức tín dụng số 32/2024/QH15; dự thảo Thông tư công bố ngày 04/9/2026.

Như vậy dự thảo cho phép đề nghị mức gấp 2,9 lần trần đơn lẻ và gần 2,5 lần trần nhóm. Quy ra tiền, lấy chính số Ngân hàng Nhà nước dẫn: đến ngày 31/12/2025, vốn tự có của VietinBank là 229.177 tỷ đồng, của Vietcombank là 222.722 tỷ đồng. Ở trần 13%, ngay cả VietinBank cũng chỉ cho một khách hàng vay tối đa khoảng 29.800 tỷ đồng. Ở mức 38%, con số ấy là khoảng 87.000 tỷ đồng, và khoảng 119.000 tỷ đồng cho một nhóm khách hàng liên quan.³

Với một dự án hạ tầng vài chục nghìn tỷ đồng ở Việt Nam, cái thiếu lâu nay là chỗ đặt số tiền ấy vào bảng cân đối của một ngân hàng; hệ thống thì không thiếu tiền.

Mức 38% và 52% cũng không phải con số mới: theo Ngân hàng Nhà nước, đó chính là mức Thủ tướng đã phê duyệt cho Tập đoàn Điện lực Việt Nam tại dự án Nhà máy nhiệt điện Quảng Trạch 1, mức vượt giới hạn lớn nhất từ trước đến nay.⁴ Thứ dự thảo làm là biến một tiền lệ thành ngưỡng định sẵn cho một địa bàn.

Phạm vi hẹp hơn nhiều người tưởng

Đây là chỗ dễ đọc nhầm nhất. Nghị quyết 258 liệt kê năm nhóm dự án lớn, quan trọng của Thủ đô, trải từ dự án có tổng mức đầu tư từ 30.000 tỷ đồng, dự án thu hút nhà đầu tư chiến lược, đến dự án cải tạo, chỉnh trang, tái thiết đô thị và dự án xử lý điểm nghẽn ùn tắc, úng ngập, ô nhiễm.⁵

Nhưng cơ chế vượt trần tại khoản 2 Điều 8 chỉ dành cho nhóm thứ nhất, tức điểm a khoản 2 Điều 1: dự án đầu tư công, dự án PPP và dự án đầu tư theo Luật Đầu tư cần triển khai ngay theo chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Đảng ủy Chính phủ, Ban Chấp hành Đảng bộ Thành phố Hà Nội, do Hội đồng nhân dân Thành phố quyết định hoặc Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố chấp thuận chủ trương đầu tư.⁶

Dự thảo Thông tư đi đúng lằn ranh ấy: khách hàng phải vay để đầu tư dự án đã được phê duyệt theo điểm a khoản 2 Điều 1 và Điều 4 Nghị quyết 258.⁷ Một dự án thuộc các nhóm còn lại, lớn đến đâu, cũng không tự động đi qua cửa này. Thông tư lại chỉ áp dụng đến khi Nghị quyết 258 hết hiệu lực, mà nghị quyết được thực hiện trong 5 năm kể từ ngày 12/12/2025: một cửa hẹp có thời hạn.⁸

Hợp vốn trước, vượt trần sau

Cũng cần đọc cho đúng bản chất: đây là quyền đề nghị, không phải quyền vay, và nó chỉ mở ra sau cùng. Nghị quyết 258 đặt thứ tự rõ: khi nhu cầu vốn vượt giới hạn thì các ngân hàng cấp tín dụng hợp vốn; chỉ khi khả năng hợp vốn vẫn không đáp ứng được mới báo cáo Thống đốc xem xét mức vượt trần.⁹

Dự thảo dẫn chiếu điều kiện của Quyết định số 09/2024/QĐ-TTg cho phía ngân hàng: phải chứng minh khả năng hợp vốn không đáp ứng được nhu cầu, bằng việc đã làm thủ tục hợp vốn mà không đủ, hoặc đã gửi thư mời hợp vốn tới ít nhất 05 tổ chức tín dụng khác và đăng tải ít nhất 45 ngày mà không có tổ chức nào tham gia.¹⁰

Sau đó mới đến vòng xin ý kiến trước khi Thống đốc quyết định:¹¹

1. Ngân hàng Nhà nước gửi văn bản lấy ý kiến các bộ, ngành, địa phương trong 5 ngày làm việc.
2. Các cơ quan này trả lời trong 5 ngày làm việc.
3. Ngân hàng Nhà nước kiểm tra tính hợp lý, hợp lệ của hồ sơ trong 17 ngày làm việc.
4. Thống đốc xem xét, quyết định mức cấp tín dụng tối đa cho từng trường hợp.

Nếu đi theo nhánh thư mời, riêng 45 ngày đăng tải cộng 27 ngày làm việc xử lý đã là gần ba tháng, chưa kể thời gian ngân hàng thẩm định và lập hồ sơ. Theo kinh nghiệm của tôi, hồ sơ đi qua nhiều cửa thường chậm nhất ở khâu chuẩn bị của chính người đề nghị.

Hệ quả với cấu trúc khoản vay vì vậy khác với cách nhiều người hình dung. Hợp vốn vẫn là đường chính; mức trần mới cho phép tổ hợp gọn hơn, mỗi thành viên gánh phần lớn hơn, sau khi thị trường đã chứng minh là không đủ người tham gia. Đổi lại, rủi ro tập trung dồn về phía ngân hàng.

Điều kiện dễ rớt nhất

Chỗ nhiều khách hàng sẽ rớt nằm ở hai điều kiện dự thảo dẫn chiếu từ điểm a khoản 1 Điều 3 Quyết định số 09/2024/QĐ-TTg: không có nợ xấu tại các tổ chức tín dụng trong ba năm liền kề trước thời điểm đề nghị, và hệ số nợ phải trả trên vốn chủ sở hữu ghi trên báo cáo tài chính năm gần nhất không quá ba lần. Dự án còn phải được ngân hàng thẩm định là khả thi và đã có phê duyệt hoặc giấy chứng nhận đăng ký đầu tư.¹²

Điều kiện	Căn cứ	Chỗ dễ vướng
Không có nợ xấu tại các tổ chức tín dụng trong 03 năm liền kề trước thời điểm đề nghị	Điểm a khoản 1 Điều 3 Quyết định 09/2024/QĐ-TTg	Pháp nhân mới lập chưa đủ ba năm lịch sử
Hệ số nợ phải trả trên vốn chủ sở hữu trên báo cáo tài chính năm gần nhất không quá 03 lần	Như trên	Nợ phải trả gồm cả tiền người mua trả trước, phải trả người bán, phải trả nhà thầu
Dự án được ngân hàng thẩm định là khả thi, đã có phê duyệt hoặc giấy chứng nhận đăng ký đầu tư	Điểm c khoản 1 Điều 3 Quyết định 09/2024/QĐ-TTg	Hồ sơ pháp lý dự án chưa đủ tại thời điểm đề nghị

Điều kiện thứ hai đáng dừng lại lâu hơn. Đây là nợ phải trả, không phải nợ vay. Với doanh nghiệp làm hạ tầng hay bất động sản, khoản người mua trả tiền trước, phải trả người bán, phải trả nhà thầu đều nằm trong mẫu số ấy. Một doanh nghiệp dự án đang chạy tốt hoàn toàn có thể vượt ba lần mà không hề mất an toàn tài chính.

Nghĩa là việc phải làm không đợi đến lúc nộp hồ sơ: phải nhìn trước ngày khóa sổ báo cáo tài chính năm và xử lý cấu trúc vốn từ bây giờ, bằng tăng vốn chủ sở hữu, chuyển khoản vay cổ đông thành vốn góp, hoặc tái phân bổ nghĩa vụ giữa các pháp nhân trong nhóm.

Rủi ro tập trung

Phần phải nói thẳng là rủi ro. Một khoản chiếm 52% vốn tự có cho một khách hàng và nhóm liên quan nghĩa là hơn một nửa tấm đệm vốn của ngân hàng đặt vào một câu chuyện duy nhất; dự án vấp thì đó không còn là vấn đề của một khoản vay.

Dự thảo giữ nguyên trách nhiệm thẩm định, giám sát sử dụng vốn, thu hồi nợ và xử lý rủi ro ở phía ngân hàng, kèm nghĩa vụ báo cáo Ngân hàng Nhà nước định kỳ hằng tháng.

Với chủ đầu tư, đừng đọc dự thảo này thành tín hiệu nới tín dụng. Mức soi hồ sơ ở cửa này cao hơn hẳn tín dụng thông thường, vì hồ sơ đi qua tay nhiều cơ quan, không chỉ hội đồng tín dụng của một ngân hàng.

Điểm nghẽn không nằm ở trần

Đặt vào bối cảnh quý cuối năm thì áp lực vốn là thật. Tám tháng đầu năm 2026, vốn đầu tư thực hiện từ nguồn ngân sách nhà nước đạt 546,8 nghìn tỷ đồng, bằng 50,5% kế hoạch năm và tăng 18,5% so với cùng kỳ, tức áp lực giải ngân dồn cả vào những tháng còn lại.¹³

Nhưng với Hà Nội, điểm nghẽn không nằm ở trần cho vay. Đến ngày 30/6/2026, 13 tổ chức tín dụng đã cam kết hơn 63.000 tỷ đồng cho 29 chương trình, dự án lớn của Thành phố, trong khi dư nợ mới gần 15.000 tỷ đồng; thông điệp được nhấn mạnh tại hội nghị giữa Ngân hàng Nhà nước và Thành phố ngày 12/9 là tín dụng ngân hàng không thể trở thành nguồn vốn duy nhất cho các dự án này.¹⁴

Khoảng cách giữa cam kết và dư nợ nằm ở pháp lý, mặt bằng và điều kiện giải ngân. Giá vốn cũng chưa rẻ đi: đầu tháng 9, tín dụng toàn hệ thống lại tăng nhanh hơn huy động.¹⁵

Việc cần làm

Việc cần làm khá rõ.

1. Xác định dự án có thuộc điểm a khoản 2 Điều 1 Nghị quyết 258 hay không. Nếu chưa, cuộc gặp đầu tiên nên là với Thành phố, trước khi gặp ngân hàng.
2. Rà lịch sử nợ xấu ba năm của đúng pháp nhân sẽ đứng tên vay, không phải của tập đoàn nói chung, và tính thử hệ số nợ phải trả trên vốn chủ sở hữu theo số dự kiến của báo cáo tài chính năm 2026; vượt ba lần thì xử lý ngay.
3. Cùng ngân hàng đầu mối dựng sẵn lịch hợp vốn, vì hợp vốn phải được thử trước, và nếu đi đường thư mời thì 45 ngày đăng tải là quãng không rút ngắn được.

Đây mới là dự thảo, con số 38% và 52% có thể đổi trước khi ban hành. Hai điều kiện về nợ xấu và hệ số nợ thì dẫn chiếu từ Quyết định 09/2024/QĐ-TTg đang có hiệu lực, chỉ đổi khi chính quyết định ấy được sửa, và hồ sơ không nên đặt cược vào khả năng đó. Cửa đã hé, và nó hé cho hồ sơ sạch từ trước, chứ không hé cho hồ sơ bắt đầu dọn khi nghe tin có cửa.