Báo Thế giới và Việt Nam phỏng vấn ông Vũ Văn Thành tại Diễn đàn Kinh tế mùa Thu 2026: ba điểm đứt gãy của chuỗi cung ứng thuốc và một thí điểm chạy thật sau sáu tháng

Bấm để xem video trên trình phát YouTube (8:55). Nếu trình phát không hiện, xem trực tiếp trên YouTube.

Diễn đàn nào, hỏi gì

Diễn đàn Kinh tế mùa Thu 2026 (Autumn Economic Forum, AEF) diễn ra từ ngày 26 đến 29/10/2026 tại Thành phố Hồ Chí Minh, do Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo, Ủy ban nhân dân Thành phố chủ trì, Trung tâm Cách mạng Công nghiệp lần thứ 4 tại Thành phố Hồ Chí Minh thực hiện; hai ngày 27 và 28/10 đồng thương hiệu với Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF). Chủ đề năm nay là "Tinh thần hợp tác trong kỷ nguyên mới", chương trình xếp quanh bốn trụ cột: vai trò của các siêu đô thị, công nghệ đột phá và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, các mô hình hợp tác trong kỷ nguyên mới, và vai trò tiên phong của khu vực tư nhân.²

Ông Vũ Văn Thành, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần SPHACY, dự diễn đàn với tư cách đại biểu doanh nghiệp. Tại khu vực truyền thông, phóng viên Báo Thế giới và Việt Nam đặt bốn câu hỏi: bất cập nào của ngành dược cần công nghệ giải; khó khăn lớn nhất khi làm nền tảng cho ngành này là gì; doanh nghiệp công nghệ Việt Nam cần điều kiện gì để cạnh tranh và ra quốc tế; và ông kỳ vọng gì ở diễn đàn. Bốn phần dưới đây lược ghi theo đúng thứ tự đó.

Ba điểm đứt gãy, không phải thiếu công nghệ

Mở đầu, ông Thành đặt quy mô: thị trường dược Việt Nam năm 2025 khoảng 214.000 tỷ đồng, được phục vụ bởi gần 8.000 nhà phân phối và hơn 95.000 điểm bán lẻ; hơn chín trong mười điểm bán là nhà thuốc độc lập quy mô hộ gia đình.³ Theo ông, bất cập lớn nhất không nằm ở công nghệ mà ở chỗ dữ liệu của chuỗi cung ứng đứt đúng tại mắt xích đông nhất và yếu nhất này, ở ba điểm.

Điểm thứ nhất nằm giữa đơn thuốc và quầy thuốc. Đến giữa năm 2025, hệ thống quốc gia đã liên thông hơn 218 triệu đơn thuốc điện tử, nhưng chỉ hơn 3,6 triệu đơn ngoại trú được cơ sở bán lẻ báo cáo đã bán theo mã đơn, tức chưa tới 2%.⁴ Đơn đã kê điện tử, đến nhà thuốc lại thành tờ giấy hay tấm ảnh trên điện thoại; bán thuốc không đơn sinh ra ở khoảng trống đó. Điểm thứ hai là truy xuất theo lô: về đến quầy thuốc, mã lô thường biến mất khỏi sổ sách, thuốc giả chen vào đúng chỗ ấy, và khi cần thu hồi, cơ quan quản lý không biết lô đang ở quầy nào. Điểm thứ ba là gánh nặng tuân thủ đặt lên người yếu nhất trong chuỗi: năm 2026, một nhà thuốc phải báo cáo cùng một giao dịch cho hệ thống cơ sở dữ liệu về dược của Bộ Y tế, kho đơn thuốc quốc gia, hồ sơ GPP của Sở Y tế, và từ ngày 01/01/2026 còn phải xuất hóa đơn điện tử cho cơ quan thuế vì hộ kinh doanh không còn thuế khoán.⁵ Người dược sĩ không chống chuyển đổi số; họ không có thời gian nhập một đơn hàng bốn lần.

Công nghệ phải giải theo một nguyên tắc: dữ liệu sinh ra sạch một lần tại điểm bán, rồi tự chảy đến mọi nơi cần nó. Một lần bán hàng trên phần mềm GPP của SPHACY đồng thời tạo hồ sơ tuân thủ, đẩy dữ liệu về Cơ sở dữ liệu Dược Quốc gia, trừ tồn theo lô và cảnh báo hạn dùng. Khi tuân thủ là sản phẩm phụ của việc bán hàng nhanh hơn, nhà thuốc tự nguyện tham gia.

Ông Vũ Văn Thành, lược ghi từ video của Báo Thế giới và Việt Nam, phút 1:54 đến 2:11

Theo ông, đó là cách SPHACY đưa hơn 10.000 nhà thuốc, hơn 1.200 nhà phân phối và hơn 250 nhà sản xuất lên cùng một lớp dữ liệu.⁶

Ba cái khó khi làm nền tảng cho ngành dược

Câu hỏi thứ hai hỏi về chuẩn hóa dữ liệu, thói quen vận hành và mở rộng quy mô. Ông Thành xếp chuẩn hóa dữ liệu lên đầu, vì chuẩn chưa đứng yên: cùng một hộp thuốc, nhà máy gắn một mã, nhà phân phối một mã, nhà thuốc gọi bằng tên viết tắt theo thói quen, và việc ánh xạ hàng trăm nghìn mã nội bộ về một mã chuẩn là việc không ai trả tiền mà doanh nghiệp phần mềm phải tự làm. Chuẩn kết nối với Hệ thống cơ sở dữ liệu về dược cũng còn mới: phiên bản 1.0 ban hành tháng 12/2025, đến tháng 7/2026 đã thay bằng phiên bản 1.1.⁷ Ông gọi đó là chuyện bình thường của một hệ thống đang hoàn thiện, doanh nghiệp nhận phần cập nhật, và chỉ xin một điều: bộ mã định danh quốc gia cho thuốc, cơ sở kinh doanh dược và đơn thuốc được công bố mở, ổn định ít nhất ba năm, thay đổi báo trước sáu tháng.

Cái khó thứ hai là thói quen. Chủ nhà thuốc nhỏ vừa là dược sĩ, vừa là kế toán, vừa là thủ kho, và coi phần mềm là công cụ báo cáo cho cơ quan quản lý. SPHACY không thuyết phục bằng nghĩa vụ mà bằng ba thứ họ thấy ngay trong tuần đầu: bán nhanh hơn, không mất hàng vì hết hạn, biết lãi từng mặt hàng; tuân thủ đi sau như một thứ có sẵn. Tỷ lệ khách hàng gia hạn, theo ông, là thước đo thật của công ty.

Cái khó thứ ba là quy mô: doanh thu trên mỗi nhà thuốc nhỏ thấp, chi phí hỗ trợ cao, cám dỗ là bỏ khách nhỏ để đi theo chuỗi lớn. SPHACY chọn ngược lại, vì giá trị của hạ tầng dữ liệu nằm ở độ phủ, mà độ phủ của ngành dược nằm ở khoảng 90% điểm bán độc lập; muốn phục vụ được nhóm đó thì phải chuẩn hóa triển khai từ xa và tự động hóa hỗ trợ. Từ năm 2026 có thêm một việc khó: đơn thuốc là dữ liệu sức khỏe, thuộc nhóm dữ liệu cá nhân nhạy cảm theo Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân, nên nền tảng giữ dữ liệu ấy phải thiết kế lại từ lưu trữ đến cơ chế đồng ý của người bệnh.⁸ Tốn kém, nhưng theo ông là lợi thế của người làm nghiêm túc.

Bốn điều kiện xếp ngược

Được hỏi doanh nghiệp công nghệ Việt Nam cần gì về vốn, nhân lực, hạ tầng dữ liệu và môi trường pháp lý, ông Thành đảo thứ tự thông thường: pháp lý ổn định trước, dữ liệu mở thứ hai, nhân lực hiểu nghiệp vụ thứ ba, và vốn xếp cuối, vì vốn tự tìm đến nơi ba điều kia đã có.

Điều kiện	Điều đã có, theo ông Thành	Việc còn lại
Pháp lý ổn định	Nghị quyết 57 coi dữ liệu là tư liệu sản xuất chính; Nghị quyết 68 mở thử nghiệm có kiểm soát cho y tế thông minh và cho tính 200% chi phí nghiên cứu phát triển; Luật Dược sửa đổi lần đầu đưa chuyển đổi số thành chính sách của Nhà nước về dược.9	Doanh nghiệp cần khả năng dự đoán hơn ưu đãi. Thực thi đến cấp Sở với lộ trình công bố trước; một cơ chế thử nghiệm có thời hạn và tiêu chí tốt nghiệp rõ ràng đáng giá hơn mọi khoản miễn thuế.
Dữ liệu mở	Nhà nước giữ ba tài sản không doanh nghiệp nào tạo ra được: danh mục thuốc được cấp phép, danh mục cơ sở kinh doanh dược, kho đơn thuốc điện tử.	Mở ba tài sản đó qua giao diện lập trình chuẩn và ổn định; hàng trăm doanh nghiệp Việt sẽ xây dịch vụ bên trên, từ truy xuất nguồn gốc đến tín dụng cho nhà thuốc.
Nhân lực hiểu nghiệp vụ	Cả nước có khoảng 500.000 nhân lực công nghệ, nhu cầu khoảng 2 triệu vào năm 2030.10 Khoảng trống của ngành dược là người vừa hiểu dược vừa hiểu dữ liệu.	Thành phố đủ trường y dược và trường công nghệ để mở chương trình liên ngành. SPHACY nhận sinh viên làm thật từ năm thứ ba.
Vốn	Hạ tầng dữ liệu không hợp với vốn tăng trưởng nóng đòi sinh lời ngay.	Cần vốn kiên nhẫn, tín dụng theo doanh thu định kỳ, và cơ chế Nhà nước đặt hàng dịch vụ số theo Nghị quyết 57.

Về thị trường quốc tế, ông đưa một lập luận ngắn: các thị trường ASEAN phân mảnh giống Việt Nam, ai giải được bài toán hàng chục nghìn nhà thuốc nhỏ ở đây thì mang được năng lực ấy đi, với điều kiện khu vực công nhận lẫn nhau về chuẩn dữ liệu dược. Việc đó, theo ông, một diễn đàn như AEF có thể khởi xướng.

Ba kỳ vọng theo ba trụ cột

Câu hỏi cuối hỏi ông kỳ vọng cơ hội hợp tác nào từ diễn đàn. Ông Thành định nghĩa trước cụm chủ đề: hợp tác trong kỷ nguyên mới, với ông, là doanh nghiệp công nghệ Việt được coi là đối tác xây dựng hạ tầng, không chỉ là nhà cung cấp phần mềm được gọi đến khi đã có đề bài. Từ đó ông nêu ba việc có thể bắt đầu ngay sau diễn đàn.

1. Trụ cột siêu đô thị. Thành phố Hồ Chí Minh là nơi đầu tiên có thể thí điểm khép kín vòng dữ liệu bệnh viện, nhà thuốc, bảo hiểm y tế và cơ quan quản lý trên một địa bàn, qua cơ chế thử nghiệm có kiểm soát cấp Thành phố. Thí điểm mở cho mọi doanh nghiệp đạt chuẩn, chọn công khai; SPHACY xin tham gia như một bên góp hạ tầng kết nối và mạng lưới nhà thuốc đã có, không xin cơ chế riêng.
2. Trụ cột tài chính. Dữ liệu giao dịch dược là dữ liệu tín dụng tốt nhất mà ngân hàng chưa dùng. Nhà thuốc nhỏ có dòng tiền hằng ngày, hàng tồn có mã lô và hạn dùng, nhưng không vay được vì thiếu tài sản thế chấp. Nếu các định chế tài chính, kể cả những định chế sẽ hiện diện tại Trung tâm Tài chính quốc tế, cùng doanh nghiệp công nghệ xây tín dụng chuỗi cung ứng trên dữ liệu đã liên thông, hàng chục nghìn hộ kinh doanh dược sẽ bước vào khu vực tài chính chính thức.
3. Trụ cột quốc tế. Diễn đàn đồng thương hiệu với WEF, mạng lưới các Trung tâm Cách mạng Công nghiệp lần thứ 4 toàn cầu họp ngay tại Thành phố. Ông mong Thành phố dùng mạng lưới đó đưa chuẩn truy xuất nguồn gốc thuốc của Việt Nam tiệm cận quốc tế, mở đường công nhận lẫn nhau trong ASEAN.

Nguồn và đọc thêm